Dövme (tattoo) Genis Tarihi

“Yok edilemeyen bir boya maddesinin belirli bir teknikle derinin alt yüzeyine islenmesi.”

"Yasanir kildigim
giyindigim doga
Efendin degilim
bir parçayim senden
…esin
Bedenime isledigim
hayalimi süsleyen simge
Yeni anlamlar kat bana
Bin yillarin kayip yüzlü
süslü izi!.."
AVA

Neye dokunsaniz insana dair, hep eskiye, eskiye gider tarihi. Bin yillara… dövme de öyle. Tarihi bin yillara dayanan bir sanat formudur dövme. Magara resimleri, mimari yapi, heykellerin tasidigi tarihsel bilgileri dövmede de bulabiliriz. Yüzyillar, hatta bin yillar öncesine dek uzanan tarihiyle dövme tarihin babasi diye adlandirilan Herodotus, gezgin kasif Marco Polo ve James Cook tarafindan belgelenmistir. Bakin Evrim teoremini ortaya atan ünlü bilimadami Darwin ne diyor bu konuda: “bu olguya rastlanmayan hiçbir kültür yoktur.”

Dövme aslinda sözlü olmayan bir iletisimdir.

1991’de Profesör Kinler SPINDLER Avusturya-Italya sinirinda bulunan “buz adam”in dövmeli oldugunu açikladi. Tarihi mi? Sasirtici… Yaklasik I.Ö. 10 bin ila 38 bin yillari arasi. Japonlarda I.Ö 5 binden daha eski. Bugün de en ince ve renkli dövmeleri en güzel isçilikle ortaya koyan Japon dövme sanatçilariydi. Dövme orada bir kimlik, bir aidiyetti.

Her simge birilerinin bir kabileye, bir örgüte, bir topluluga ait oldugunu simgeliyordu.
Dövme ve Piercing ile ilgili ilk izlerden bazilarina Misir mumyalarinda I.Ö 2 binli yillara ait bulgularda rastlanmis. Kazak ve Kirgiz kültürlerinde de oldukça eski ve yerlesiktir. Antik Trak kavminde dövme soyluluk göstergesiyken Yunanlilarda ahlaksizligin damgasiydi. Roma’da suçlu ve köleleri tanimaya yariyordu. Amerika kitasindaki yerlilerde dövme yaptirmak çok yaygindi. Bu ipucunun kaynagi 15. ve 19. yüzyillarda oraya giden din adamlaridir.

Yine dövmeyle ilgili ilk bulgulardan bazilarina M.Ö 3300 yillarina ait bulgularda rastliyoruz. Avusturya ile Italya arasinda elde edilen buluntular Bronz çaga ait Icemann insaninda dövme oldugunu göstermistir. Tenlerinin koyulugundan dolayi Afrikalilar yakma, kesme yöntemiyle yapmislardir dövmeyi.
Yeni Zelanda’da Maori kabilesi ve Eskimolar yüzlerine kesilerek yapilan acili dövmelerle ergenlikten olgunluga geçerek artik bir savasçi olduklarini kanitliyorlardi.

Cezayirli gemiciler araciligiyla Osmanli denizcileri arasinda yayginlasan dövme 17. yüzyildan itibaren yeniçerilerce bagli bulunduklari bölügü simgelemek amaciyla yaptirilmistir.
Mitolojide ise dövmeyle ilgili çok çesitli söylentiler vardir. Evrenin tanrilari, dövme tanrisi ve baliklarin desenleri ile renklerin yaraticisi Bilge Tohu’nun bilgece bakislari altinda Ta Tau sanatini icra etmisti. Ta Tau bugün Tattoo adiyla anilan dövmeye adini veren tanri olarak bilinir. Bir gün Mata Mata Arahu ve Tura-i Po adindaki tanrilar Tanriça Hina’yi bastan çikarabilmek için yeryüzüne indiler. Ve vücutlari mavi desenlerle kaplandi. Bundan sonra insanlar kendilerini tanrilara begendirmek için vücutlarini farkli farkli desenlerle kapladilar. Ve herkes aslinda tanrilari taklit etti. 18. yüzyilin bati denizcileri ise vücutlarina köpekbaligi, yunus, kiliç, çapa resimleri çizdirmis, sevgililerinin isimlerini yazdirmislardi. Bazi figürler ise denizde yol aldiklari her bes bin mili ifade ediyordu.

En renkli ve ince islemeleri Japon dövme sanatçilari yapti. Yasadisilar hangi gruba ait olduklarini belli ettiler; kaplanlarla ejderler hep birbirleriyle çatistilar. Rus mafya üyeleri hapishanedeyken ellerine dört duvar arasinda olduklarini anlatan bes nokta veya ihbarci olmadiklarini anlatan ve görmedim, duymadim, konusmadim anlamina gelen üç nokta dövmelerini yaptirdilar.

Her ülkede dövme, çesitli anlamlar barindirmis oldu. Rusya’da Rus mafya üyeleri hapishaneye girdiklerinde ellerine hapishanede olduklari, dört duvar arasinda olduklari anlamina gelen bes nokta, ihbarci olmadiklarini ifade eden “görmedim, duymadim, bilmiyorum” anlamina gelen üç nokta isareti yaptiriyorlardi.
Anadolu’da da dövme tarihi oldukça eskidir. En eski bilgi M.Ö 2 binli yillara kadar gidiyor. Günesin, ayin, yildizin kutsalligina inanildigi yillarda bunlari ifade eden isaretler yapilirdi ellere, alinlara. Bir nevi kimlik bilgisi olarak kullanilmistir. En basta halife olan padisahtan tutun da rütbe ve kahramanliklarini belli eden dövmelere sahip olan yeniçerilere kadar herkesin dövmesi vardi. Bugün halen Dogu ve Güneydogulu insanimizin ellerinde, alinlarinda, ayaklarinda dövmelere rastlamak mümkün.

Günümüzde, son yüzyildir kullanilan dövme makineleriyle uygulama yapilmaktadir. Yüzyildir bu makinenin ana yapisi çok fazla degisime ugramamistir. Ilk elektrikli dövme makinesiyle 1890’li yillarda tanisiyoruz. Dövme tarihi bu kisinin Samuel O’Reilly oldugunu söyler. Artik dövme profesyonellesmistir. Uluslararasilasan ilk dövme fuari 1970 yilinda yapildi.1980’lerde sektörel uygulamaya geçen dövme ve beraberinde piercing birlikte anilmaya ve sektör haline geldi. Artik dövme bölgesel motif, inanç olmaktan çikmis süs, moda, sanat haline gelmisti. Avrupa'da Fakir Mustafar San Francisco’da dövme ve piercingle ilgili egitim merkezi açtiktan sonra bu bölüm artik güzel sanatlarda bir kürsüye sahip bir sanat dali oluyordu.